1-жұп: Шаруашылық түрлерінің ЖІӨ-дегі үлесі және аграрлы елдердің сипаты
1. Дүниежүзі елдерінің шаруашылық құрылымы қандай маңызды факторлардың негізінде сараланады?
📚Заманауи кезеңде мемлекеттердің экономикалық әлеуетін айқындау тек жалпы өндіріс көлемімен ғана шектелмейді, олар құрылымдық сипатқа көшіп отырады. Осы орайда 🌍жиынтық ішкі өнімнің құрылымындағы шаруашылық салаларының үлес салмағы басты факторға айналуда 🔬және мәтінде келтірілгендей, ЖІӨ құрылымындағы ауылшаруашылығының, өнеркәсіптің (өндіруші және өңдеуші) және қызмет саласының үлестері ескерілетіні тікелей дәлел болады.
2. Нашар дамыған елдер мен дамыған мемлекеттер арасындағы демографиялық және еңбек құрылымы қалай көрініс табады?
💡Бұл құрылымдар тек қана географиялық орналасу ерекшелігі емес, халықтың тығыздығы мен айналысатын кәсібімен ұштасқан белсенді платформа болып табылады. Нәтижесінде 🔍нашар дамыған елдерде халықтың басым көпшілігінің ауылшаруашылығымен айналысатыны бақыланады 📈ал нақты айтқанда, іс жүзінде мұнда халықтың 73%-ы ауылды жерде тұрып, бұл көрсеткіштің дамыған елдерде 25% ғана болуы және ауылшаруашылығындағы еңбек үлесінің тиісінше 60% және 7% болуы осы заңдылықты тұрақты айқындайды.
3. Дамушы елдердегі ауылшаруашылығы саласының өнімділігі төмен болуына қандай басты себептер әсер етеді?
🌱Жаңа технологиялық дәуірде кәсіпорындардың тиімділігі мен өнім сапасы еңбек ресурстарының дайындық деңгейіне тікелей тәуелді. Бұл ретте 🗺️дамушы елдердің ЖІӨ-дегі ауылшаруашылығы үлесі 20% (дамыған елдерде 3%) болса да, өнімділіктің төмендігі аса маңызды рөл атқарады 📋және ең маңыздысы — бүгінгі таңда бұл жағдайдың, ең алдымен, артта қалған технологияларды пайдалану, қаржының жетіспеуі және жұмыс күші сапасының төмендігімен айқындалуы олардың даму әлеуетімен тығыз байланысты.
2-жұп: Аграрлы-шикізатты құрылым және индустриялық елдердің даму үлгілері
1. Аграрлы-шикізатты экономикаға ие елдердің экспорттық әлеуеті мен бағыныштылығы қалай сипатталады?
💧ҒТР дамуының жаңа кезеңінде басқару жүйесін реттеу үшін ғалымдар жаңа ғылыми бағыттарды қарастырды. Сондықтан 📌шикізат пен отын ресурстарының экспорты дамушы елдердегі негізгі табыс көзі екенін ескере отырып зерттейді 📝және соның нәтижесінде осы міндетті тиісінше орындау үшін Африканың Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан елдерінде негізгі валюта түсімінің 92%-ға дейін шикізатқа тәуелді болуы бұл бағыттың өзіндік ғылыми жолын қалыптастырады.
2. Индустриялық топшаға жататын елдердің қарқынды дамуында қандай сыртқы және ішкі факторлар шешуші рөл атқарады?
🎯Экономиканы басқаруды жетілдіру мен оның тиімділігін арттыру заманауи шаруашылықтың негізгі қозғаушы күші болып табылады. Осы ретте 📖индустриялық елдердің өнеркәсіп саласы шетелдік капитал мен жаңа өндірістік мүмкіндіктер тұрғысынан зерделенеді 📊яғни бұған қоса ақыр соңында бұл жүйенің шетел инвестициясы, жоғары технологиялар мен арзан жұмыс күші есебінен өнеркәсіптің жоғары қарқынмен даму құбылысы да осы құрылымдық талдауларға бағынады.
3. Жаңа индустриялық мемлекеттердің әлемдік шаруашылықтағы негізгі даму концепциялары қалай жіктеледі?
🗂️Мәтінде басқару процесін шешімдер теориясы арқылы байыту мен оның құрылымдық элементтерін ұйымдастыру ерекшеліктері жіктеледі. Керісінше ⛓️жаңа индустриялық елдердің географиялық және стратегиялық бағыттарының екі түрлі сипатта болуынан айқын байқалады 📑осы орайда ғалымдар бұл заңдылықтардың барлығына да ұлттық экономиканы сыртқы нарыққа бағыттайтын азиялық үлгі және импортты алмастыруға негізделген латынамерикалық үлгі сияқты функциялардың тікелей әсер еткенін толық анықтаған.
3-жұп: Постиндустриялық кезең және «жаңа экономиканың» қалыптасу ерекшеліктері
1. Жаңа тұрпаттағы постиндустриялық қоғамда «жаңа экономика» феноменінің мәні мен мазмұны қандай?
🎓Мәтінде көрсетілгендей, өнеркәсіп кәсіпорындарын орналастыруды оңтайландыруда қоршаған ортаны қорғау шараларының сипаты әртүрлі екендігі алмастырылған. Бұл танымал тәсілдер білім мен ақпараттың өнім өндіруде жетекші орынға шығуы арқылы айқын көрінеді 🛠️ал оның нәтижесінде білім беру, ақпараттық-коммуникациялық нарықтар, инновациялар мен жоғары технологиялар саласының іске қосу барысында «ақпараттық экономика» немесе «білім экономикасының» қалыптасуы жүретіні дәлелденген.
2. Дамыған елдердің постиндустриялық трансформациясы барысында дәстүрлі салалардың үлесі қалай өзгерді?
⏳Мемлекеттердің экологиялық заңнамаларының қатаңдауы мен өндірістік қуаттарды бағалау әдістері зерттеулердің тұтастығын айқын көрсете алады. Одан кейін 📕аграрлық сектордың маңызы төмендеп, ауылшаруашылығының ЖІӨ-дегі үлесі 2–5%-дан аспайтын кезеңдері кезекпен алмасады ⚙️демек, уақыт өте келе дамыған елдердің көпшілігінде өнеркәсіп үлесі жылдан-жылға қысқарып, соңында қызмет көрсету саласының үлесі 70%-дан асатын үдеріспен аяқталады.
3. Постиндустриялық мемлекеттердің жаһандық деңгейдегі экономикалық ашықтығына қандай факторлар ықпал етеді?
📝Дүниежүзілік шаруашылықты қайта құру және салалық пропорцияларды қамтамасыз ету тек шикізат ресурстарымен шектелмейді, олардың арасында тұрақты байланыс үдерісі бағынады. Бұл бағытта зерттеушілер елдегі қолайлы салықтық-заңнамалық жағдайлар мен тиімді инвестициялық саясатты кеңінен қолданады 📥осылайша, осы тиімді концепцияның көмегімен экономиканың трансформациялануы артып, соңында қоғамда көрінбейтін экспорт (көлік, қаржы қызметі, туризм, байланыс және ақпараттық қызмет көрсету) үдерістерінің үлесін күрт арттыру бағыты бойынша ауқымды жобаларды жүзеге асыруға зор мүмкіндік туады.