1-жұп: Жер ресурстарының қазіргі жағдайы және деградация мәселесі
1. Адамзат санының артуы жер ресурстарына қалай әсер етеді және жан басына шаққандағы болжамдар қандай?
📚Адамзат саны артқан сайын, жер ресурстарына сұраныс арта береді, яғни жарамды жерлерге жүктеме күшейеді. Осы орайда 🌍қазіргі кезде әрбір Жер шары тұрғынына орташа есеппен 0,2 га жыртылатын жер тиесілі болса, 2050 жылы 0,07 га болады деп күтілуде 🔬және бұл көрсеткіш елімізбен салыстырғанда өзгеше, себебі Қазақстанда жан басына шаққанда 1,3 га болып табылады.
2. Жер ресурстарын пайдаланудағы басты мәселе не және ол қандай факторлардан туындайды?
💡Жер ресурстарын пайдаланудағы ең басты және өзекті мәселе — жердің деградациясы болып табылады. Нәтижесінде 🔍бұл процесс топырақ құнарлылығының төмендеуі, су және жел эрозиясы, топырақтың ластануы мен су басу құбылыстарын тудырады 📈мысалы, бұған қоса қайтара тұздану мен батпақтану, жайылымдардың өнімділігінің төмендеуі де жер сапасына өзіндік кері ықпалын тигізіп отырады.
3. Жер қорының кемуі мен эрозияның салдары жаһандық деңгейде қалай сипатталады?
🌱Жердің тозуы салдарынан адамзат баласы өзінің маңызды өндірістік алқаптарынан айырылып жатыр. Осы ретте 🗺️қазіргі кезде адамзат бұрын пайдаланып келген жер қорының 2 млрд гектардан астамынан айырылып қалғаны белгілі болды 📋және бұл жағдай жыл сайын қайталанып, тек қана эрозия әсерінен 6-7 млн га жердің айналымнан шығып қалуын талап етеді.
2-жұп: Орман ресурстарының сипаттамасы және оның қысқару кезеңдері
1. Орман ресурстарының бүгінгі таңдағы жалпы қоры мен оны кесу қарқыны қандай дәрежеде?
💧Орман ресурстары — биологиялық ресурстардың ең маңызды және бағалы түрі болып табылады. Сондықтан 📌қазіргі уақытта ормандар мен бұталар 4 млрд га жерді, яғни жалпы құрылықтың 31%-ын алып жатыр 📝және бұл көрсеткіште ағаш сүрегінің қоры 330 млрд м³ құрағанымен, орманды кесу қарқыны оны қалпына келтіру қарқынынан асып түсуде.
2. Орман алқаптарының адам әрекетінен алғашқы және орта ғасырлардағы қысқаруы қалай өтті?
🎯Орман аумағының кішіреюі адамның шаруашылық әрекеті салдарынан өте ерте кезеңнен басталған процесс. Осы ретте 📖ең алғашқы жойылу Жерорта теңізі жағалауы, Үндістан, Қытайдың шығысында жерді ауылшаруашылығына пайдаланумен байланысты болды 📊ал орман аумағының екінші рет қысқаруы Еуропа құрлығында басталып, ол кезең тарихта орта ғасырларға толығымен енеді.
3. Ормандардың үшінші және ХХ ғасырдағы төртінші қысқару кезеңдерінің ерекшелігі неде?
🗂️Орманның үшінші жойылу кезеңі еуропалықтардың Жаңа дүниені белсенді игеруімен тікелей байланысты болды. Керісінше ⛓️мұнда ормандардың орнын егіс алқаптары, жайылымдар, қалалар мен түрлі құрылыс орындары басты 📑бұл тәсілде мысалы, ХХ ғасыр басындағы төртінші кезеңде тропик маңайындағы Филиппин, Малайзия, Индонезия, Бразилия сияқты елдерде ағаш дайындау 5-7 есе өсіп, орман алқабының 90%-ға жуығы жойылды.
3-жұп: Орман экожүйесінің бұзылу салдары және табиғатты пайдалану түрлері
1. Орман экожүйесінің бұзылуы қандай жаһандық экологиялық өзгерістерге соқтырады?
🎓Орман жүйесінің бүлінуі есепсіз пайдалану кесірінен жылыжайлық газдардың атмосфераға кедергісіз енуіне жол ашады. Бұл танымал тәсілдер топырақ деградациясы мен эрозияны күшейтіп, жергілікті және құрлықтық ылғал айналымы жиілігін қысқартады 🛠️ал оның нәтижесінде биоалуантүрліліктің азаюы мен экологиялық тізбектердің бұзылуы сияқты ғаламдық ауыр өзгерістер туындайды.
2. Табиғатты жалпы және арнаулы пайдаланудың арасындағы басты айырмашылықтар қандай?
⏳Табиғатқа әсер ету сипатына байланысты пайдалану жалпы және арнаулы болып екіге айқындалады. Одан кейін 📕біріншісі — табиғат ресурстарын техникалық құралдарсыз, ортаға кері әсерін тигізбестен көпшіліктің қолдануы ⚙️демек, екіншісі — арнаулы шараларды жүзеге асыруға рұқсаты бар арнайы құқылы мемлекеттік ұжымның басшылығымен жүргізілуі болып табылады.
3. Табиғатты тиімді және тиімсіз пайдаланудың сипаты мен қоршаған ортаға тигізер нұқсаны қандай?
📝Табиғатты тиімді пайдалану барысында ресурсқа деген сұранысты толық өтеп, экологиялық тепе-теңдікті сақтау талап етіледі. Бұл бағытта табиғи-ресурстық әлеуетті өз қалпына келтіру ісі мемлекет тарапынан басты бақылауда ұсталады 📥осылайша, табиғатты тиімсіз пайдалану жағдайында аумақтың экологиялық жұтаңдануы белең алып, табиғи-ресурстық әлеуетке елеулі нұқсан келетіні міндетті түрде есепке алынады.