🔹 1-топ: Табиғатқа әсер ететін антропогендік факторлар және ормандардың жойылуы
1. Академик В.И.Вернадский адамзаттың шаруашылық әрекеті туралы не деп жазған?
В.И.Вернадский ХХ ғасырдың ортасында-ақ адамзаттың шаруашылық әрекеті географиялық ортаға табиғаттың өзінде жүріп жатқан геологиялық үдерістерден кем әсер етпейтіндігі туралы жазған.
2. Қазіргі кезде дүниежүзіндегі орман ресурстарының үлесі мен ауданы қандай?
Қазіргі кезде дүниежүзінде ормандар құрлықтың 31%-ын алып жатыр, бұл жалпы ауданы 4 млрд га аумақты құрайды.
3. Соңғы 200 жылда ормандар қалай өзгерді және жыл сайын қанша орман жойылады?
Соңғы 200 жыл ішінде ормандардың ауданы екі есеге жуық қысқарған. Жыл сайын жер бетінен шамамен 10 млн га тропиктік ормандар жойылып отырады.
4. Орман алқаптарының жойылуына негізінен қандай себептер мен факторлар әсер етеді?
Ормандардың жойылуына әсіресе апатты өрттер, қышқыл жаңбырлар және ағаштарды есепсіз кесу себепші болады. Дамушы елдерде олар жайылымдар мен егістік жерлерді ұлғайту мақсатында және отын ретінде пайдалану үшін кесіледі.
🔹 2-топ: Топырақтың антропогендік бұзылуы және шөлейттену мәселелері
1. Антропогендік шөлейттенуге қандай негізгі адам әрекеттері себеп болады?
Антропогендік факторларға жайылымдық малшаруашылығы әсерінен өсімдік жамылғысының жұтаңдануы, топырақтың тозуы, жерді есепсіз жырту, ормандарды отау, жолдар мен құрылыс салу жатады.
2. ХХ ғасырдың екінші жартысында шөлейттенген жерлердің ауданы қаншаға артты?
Адамның шаруашылық әрекеті әсерінен мұндай жерлердің ауданы 9 млн км²-ге артты, ал тағы 30 млн км² аумақ жұтаңдану алдында тұр.
3. Дамушы елдерде құнарлы жерлердің шөлейттенуі қандай әлеуметтік мәселе тудырады?
Жылына 6-7 млн га құнарлы жердің шөлейттенуге ұшырауы тұрғын халықты азық-түлікпен қамтамасыз етуді қиындатады.
4. Африканың Сахель зонасындағы шөлейттену мен қуаңшылық қандай апатты зардаптарға әкелді?
Мал басы жаппай қырылып, аштық жайлады. Соның нәтижесінде 1985 жылы 1 млн-нан астам адам қаза тауып, 10 млн адам экологиялық босқындарға айналды.
🔹 3-топ: Жылыжай эффектісі, озон қабаты және өнеркәсіптің ластауы
1. Жылыжай эффектісінің мәні неде және ғалымдар 2020-2050 жылдарға қандай болжам жасады?
Мәні — көмірқышқыл газының жер бетінен бөлінетін жылуды өткізбей, климатты жылытуы. Болжам бойынша, ауа температурасы 2020 жылға қарай 2,5°С-қа, ал 2050 жылға қарай 4°С-қа көтеріледі.
2. Озон қабатының жұқаруы алғаш рет қай жерде, қашан анықталды және оған не себеп?
1984 жылы британдық ғалымдар Халли-Бей стансысында озонның 40%-ға азайғанын анықтады. Бұл құбылыс атмосферадағы хлорфторсутекті қосылыстар (фреонның) көбеюінен болады.
3. Ең «лас» өнеркәсіп салаларына не жатады және автокөліктердің ауаны ластаудағы үлесі қандай?
Ең «лас» салаларға тау-кен, энергетика (ЖЭС), металлургия, мұнай және химия өнеркәсібі жатады. Ал қазіргі кезде атмосфера ластануының 60%-ы автокөліктердің үлесіне тиесілі.
4. Ядролық энергияны пайдалану бойынша қандай тарихи апат аталған және БҰҰ дерегі не дейді?
1986 жылы сәуірде Чернобыль АЭС-інде (Украина) болған жойқын апат аталған. Сондай-ақ БҰҰ мәліметінше, өзендердің нитраттармен, фосфаттармен және пестицидтермен ластануы артып отыр.