1-жұп: Ауа райы және температура
1. Ауа райының барлық өзгерістері атмосфераның қай қабатында өтеді?
Тропосферада.
2. Ауа райы дегеніміз не?
Тропосфераның белгілі бір орында, белгілі бір уақытта байқалатын құбылмалы жағдайы.
3. Ауа райының өзгеруіне негізгі себеп не?
Ауа массаларының бір аумақтан екінші аумаққа үздіксіз ауысуы (көшуі).
4. Ауа температурасының тәуліктегі ең жоғары және ең төменгі көрсеткіштері қай уақытта байқалады?
Ең жоғарысы сағат 14:00-де, ал ең төменгісі Күн шығар алдында.
5. Тәуліктік амплитуда дегеніміз не?
Тәулік ішіндегі ең жоғары және ең төменгі температуралардың арасындағы айырмашылық.
6. Егер ең жоғары температура +10°C, ал ең төменгісі -10°C болса, амплитуда нешеге тең?
20°C-қа тең [+10°C - (-10°C) = 20°C].
7. Орташа тәуліктік температура қалай есептеледі?
Тәулік ішінде өлшенген барлық температуралардың қосындысын өлшеу санына бөлу арқылы.
2-жұп: Атмосфералық қысым
1. Атмосфералық қысым деген не?
Жер бетіне және ондағы барлық заттарға салмақ түсіретін ауаның күші.
2. Атмосфералық қысымды өлшейтін негізгі құрал қалай аталады және оның қандай түрлері бар?
Барометр. Оның сынапты және металл (анероид) түрлері болады.
3. Қалыпты атмосфералық қысым ретінде қандай көрсеткіш алынады?
45° ендікте, теңіз деңгейінде және 0°C температурадағы 760 мм сынап бағаны.
4. Биіктікке көтерілген сайын атмосфералық қысым қалай өзгереді?
Әрбір 10,5 метрге көтерілген сайын қысым 1 мм сынап бағанына төмендейді.
5. Ауа температурасы мен атмосфералық қысымның арасында қандай байланыс бар?
Кері байланыс: ауа неғұрлым суық болса, ол тығыздалып, салмағы ауырлайды, нәтижесінде қысым жоғарылайды.
6. Тәулік ішінде атмосфералық қысымның ең жоғары көрсеткіштері қай уақытта байқалады?
Таңертеңгі сағат 9-10-да және кешкі сағат 21-22-де.
7. Ауаның 1 см² ауданға түсіретін салмағы қанша?
1 кг 33 грамм.
3-жұп: Жел және оның түрлері
1. Жел дегеніміз не және ол неліктен пайда болады?
Жел — ауаның көлденең бағыттағы қозғалысы. Ол атмосфералық қысымның айырмашылығынан туындайды.
2. Жел әрдайым қандай бағытта қозғалады?
Әрқашан жоғары қысым аймағынан төмен қысым аймағына қарай жылжиды.
3. Тұрақты желдерге қандай желдер жатады?
Пассаттар және батыс желдері.
4. Бриз желінің басты ерекшелігі қандай?
Ірі суқойма, теңіз жағалауында соғады және өз бағытын тәулік ішінде екі рет (күндіз және түнде) өзгертеді.
5. Муссондардың туындауына не себеп болады?
Құрлық пен мұхиттың жыл ішінде әркелкі жылынуы мен сууы.
6. Жазғы муссон қайдан қайда соғады және қандай ауа райын әкеледі?
Мұхиттан құрлыққа қарай соғып, ылғалды ауа мен көп мөлшерде жауын-шашын әкеледі.
7. Пассат желдері қай аймақтардың арасында соғады?
Жоғары қысымды тропиктерден төмен қысымды экваторға қарай соғады.