1-жұп: Құбылыстардың сипаты мен көрсеткіштері
1. Нөсер жауынның ең жоғары түсу қарқындылығы қандай болуы мүмкін?
Түсу қарқындылығы өте жоғары — 100 мм/сағ-қа дейін жетеді.
2. Нөсер жауын кезіндегі бұлттылық деңгейі қандай шамада болады?
Бұлттылық айтарлықтай жоғары, шамамен 7–9 баллды құрайды.
3. Құрғақшылық кезеңі қанша уақытқа созылуы мүмкін?
Бірнеше аптадан екі-үш айға дейін созылуы мүмкін.
4. Тұман түсу үшін салыстырмалы ауа ылғалдылығы қанша пайыз болу керек?
Ылғалдылық 85%-дан жоғары болуы қажет.
5. Қарлы боран кезінде ауа температурасы қандай шамаға дейін төмендейді?
Бірден -7°C-қа немесе одан да төмен деңгейге күрт түсіп кетеді.
6. Қазақстанның дала өңірлерінде шаңды дауыл жылына орташа есеппен неше күн болады?
Орташа есеппен жылына 20–38 күнді құрайды.
7. Құйынның (торнадо) өлшемдік сипаттамасы қандай?
Жер бетінде көлденеңінен 50 км-ге, ал тігінен 10 км-ге дейін созылады.
2-жұп: Себептері мен нақты салдарлары
1. Тұманның пайда болуының негізгі физикалық себебі неде?
Суық ауаның жылы әрі ылғалды ауамен араласуы немесе жер бетінің сууы.
2. Мәтінде қою тұманның зардабына байланысты қандай тарихи мысал келтірілген?
1989 жылы Италияның Милан маңында қою тұманнан ондаған автокөлік соқтығысып, өртенген.
3. Үсік жүрудің басты қаупі неліктен 4 сағаттан асқанда күшейеді?
Өйткені бұл уақыттан асқанда гүлдеп жатқан жеміс ағаштары мен талдарға үлкен қауіп төнеді.
4. Үсік -5°C және одан төмен болғанда қандай өсімдіктер зақымданады?
Зығыр мен басқа да дақылдардың жас өскіндері зақымданады.
5. Аңызақ желдің өсімдіктер мен егіске тигізетін тікелей зияны қандай?
Топырақ пен суқоймалардан суды тез буландырып, дәнді дақылдардың шырынын кептіреді, өсімдікті қуратып тастайды.
6. Құрғақшылық әдетте тағы қандай қолайсыз жел түрлерімен бірге жүреді?
Шаңды дауылмен және аңызақ желмен бірге жүреді.
7. Күшті құйынның (торнадо) орталығында ауа қысымы қандай болады?
Ортасында атмосфералық қысымы өте төмен алып ауа шұңқыры (құйын бағаны) қалыптасады.
3-жұп: Қорғану және сақтану шаралары
1. Шаңды дауылдан қорғану үшін егістіктерде қандай орман түрлері егіледі?
Егістіктерді қорғайтын арнайы ықтасын орман белдеулері егіледі.
2. Шаңды дауыл кезінде топырақты қорғау үшін жыртудың қандай әдісі қолданылады?
Топырақтың сыртқы қабатын аудармай жырту (сыналап өңдеу) жұмыстары жүргізіледі.
3. Аңызақ жел мен құрғақшылықтың алдын алу үшін қыс мезгілінде қандай шара жасалады?
Ылғал жинау мақсатында қыста арнайы қар тоқтату жұмыстары ұйымдастырылады.
4. Аптап ыстық кезінде қалалық инфрақұрылымда не себепті электр энергиясы көп шығындалады?
Ғимараттарды салқындататын ауа баптағыштар мен салқындатқыш жүйелердің үздіксіз жұмысынан.
5. Қатты ыстық толқыны ең алдымен халықтың қай топтарының денсаулығына ауыр тиеді?
Ең алдымен қарт адамдар мен балалардың денсаулығына өте ауыр тиеді.
6. Қою тұман түскенде қауіпсіздік мақсатында қандай мекемелер мен көліктердің жұмысы шектеледі?
Авиация (ұшақтар), автокөлік пен кеме қозғалыстары шектеліп, ашық аспан астындағы құрылыстар тоқтатылады.
7. Қолайсыз атмосфералық құбылыстарды алдын ала білудің негізгі мақсаты не?
Адам өмірін сақтау, шаруашылыққа келетін экономикалық зиянды азайту және сақтану шараларын дайындау.