🔹 1-топ: Ауа ылғалдылығы және есептер
1. Ауаның ылғалдылығы дегеніміз не?
Ауадағы су буының мөлшері.
2. Қаныққан және қанықпаған ауаның айырмашылығы қандай?
Қаныққан ауа — құрамында бар мөлшерден артық су буын сыйғыза алмайтын ауа. Қанықпаған ауа — су буының мөлшері болуы мүмкін шектен аз ауа.
3. Абсолюттік және салыстырмалы ылғалдылықтың айырмашылығы неде?
Абсолюттік — 1 м³ ауадағы су буының нақты мөлшері (г/м³). Салыстырмалы — нақты су буының осы температурадағы ең көп ылғал мөлшеріне пайызбен (%) алынған қатынасы.
4. +30°C-та ауада 17 г су буы болса (ең жоғары сыйымдылық 30 г), салыстырмалы ылғалдылық қандай?
Пропорция: (17 * 100) / 30 ≈ 56%. Жауабы: 56%.
5. Ауа ылғалдылығын өлшейтін аспаптарды атаңыз.
Гигрометр (қыл гигрометрі) және анағұрлым дәл өлшейтін психрометр.
6. Қыл гигрометрінің жұмыс істеу принципі қандай?
Майсыздандырылған адам қылының ауа ылғалдылығы өзгергенде ұзындығын өзгерту қасиетіне негізделген.
7. Аязды күні пештегі ағаш неліктен жылдам және маздап жанады?
Суық ауа тығыз, оттегіге бай және ондағы ылғал құрамы өте аз (құрғақ) болғандықтан.
🔹 2-топ: Атмосфералық жауын-шашын және бұлттар
1. Шық нүктесі деген не?
Су буы қанығу шегіне жетіп, салыстырмалы ауа ылғалдылығы 100%-ға тең болатын белгілі бір температура.
2. Бұлттардың негізгі үш түрі қандай?
Шарбы бұлттар, қатпарлы бұлттар және будақ бұлттар.
3. Қай бұлттардан жауын-шашын мүлдем түспейді?
6000 метрден жоғары орналасқан шарбы бұлттардан.
4. Нөсер жауын, бұршақ пен найзағай қай бұлттарға байланысты?
Мұнара түріндегі үлкен көлемді будақ бұлттарға байланысты.
5. Бұлттылық деген не және ол қалай өлшенеді?
Аспанды бұлттардың жабу дәрежесі. Ол 0-ден (бұлтсыз) 10-ға (тұтас бұлтты) дейінгі баллмен өлшенеді.
6. Жауын-шашын пайда болу орны бойынша қалай бөлінеді?
Бұлттардан түсетін (жаңбыр, қар, бұршақ) және жер бетінде түзілетін (шық, қырау, тұман).
7. Бұлттардың түнде жер бетіне тигізетін пайдасы қандай?
Жер бетіндегі жылудың атмосферадан шығып кетпеуін тоқтатып, көрпе сияқты қорғап тұрады.
🔹 3-топ: Ауа райы болжамының маңызы
1. Дүниежүзілік метеорологиялық қызмет орталықтары қай қалаларда орналасқан?
Мәскеу (Ресей), Вашингтон (АҚШ) және Мельбурн (Аустралия).
2. Синоптикалық карта дегеніміз не?
Бақылау бекеттеріндегі ауа райының жағдайын шартты белгілер арқылы көрсететін карта.
3. Ауа райы болжамдары негізгі қандай екі түрге бөлінеді?
Жалпы болжам және арнайы болжам болып бөлінеді.
4. Жалпы болжам халыққа не үшін қажет?
Адамның демалысын жоспарлау, бос уақытын тиімді пайдалану және денсаулық күйін бақылау үшін.
5. Көлік саласы үшін ауа райының қандай деректері маңызды?
Бұлттың төменгі шекарасы мен қалыңдығы, көріну мүмкіндігі (тұман) және үлкен биіктіктегі жел.
6. Өнеркәсіп пен коммуналдық шаруашылықта болжам не үшін ескеріледі?
Энергетика ресурстарының (жылу, жарық) шығындалуын алдын ала айқындау үшін.
7. Ауыл шаруашылығында ауа райын білу не үшін тиімді?
Егістік жұмыстарын (дән себу, тыңайтқыш беру) және егін жинау науқанын тиімді ұйымдастыру үшін.