География ғылымы — далалық зерттеу тапсырмасы

1. Далалық зерттеуді бастамас бұрын ең алдымен не істеу керек?

2 балл

A) Тікелей бақылау жұмыстарын бірден бастап, жергілікті тұрғындардан сұхбат алу керек. B) Алдымен зерттеудің мақсаты анықталады. Аумақ картадан таңдалып, географиялық орны, жер бедері, жолдары мен ерекшеліктері қарастырылады. Қауіпсіздік ережелерімен танысып, бағыт жоспарланады, қажетті құралдар дайындалып, маршрут жасалады. C) Тек қана алынған ақпараттарды компьютерде өңдеп, статистикалық есеп беру құжаттарын толтыру қажет. D) Экспедиция аяқталғаннан кейінгі қорытынды модельдеу жұмыстарын ұйымдастыру керек.

2. Далалық зерттеу кезінде бағытты қалай анықтаймыз?

2 балл

A) Бағытты компас арқылы анықтаймыз. Картадағы солтүстік бағытын компастың көрсеткішімен сәйкестендіріп, қозғалыс бағытын белгілейміз. Сонымен қатар GPS құрылғысы арқылы өз орнымызды, координаталарды және жүріп өткен бағытты анықтауға болады. B) Тек қана күннің шығуы мен батуына және жергілікті табиғи белгілерге (мүктерге, ағаш бұтақтарына) сүйеніп анықтаймыз. C) Бағытты анықтау мүмкін емес, тек өзен ағысының бағытымен ғана алға жылжу қажет. D) Тек қана бұрыннан жазылған тарихи әдебиеттердегі сипаттамаларға қарап көзбен бағдарлаймыз.

3. Далалық зерттеу барысында қандай мәліметтер жинаймыз?

2 балл

A) Тек аймақтың экономикалық даму деңгейі мен өндіріс орындарының қаржылық табысы жиналады. B) Тек мемлекеттік шекаралар мен саяси картадағы өзгерістер туралы ресми құжаттар жиналады. C) Зерттеу барысында жер бедері, топырақ түрлері, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, су көздері, ауа температурасы, желдің бағыты мен күші, табиғи және адам әрекетінің әсері туралы мәліметтер жиналады. Мәліметтер бақылау, өлшеу, фотоға түсіру және жазып алу арқылы тіркеледі. D) Тек қана ғарыштық станциялардың техникалық сипаттамалары мен бағдарламалық кодтары жиналады.

4. Жиналған мәліметтерді қалай тіркейміз?

2 балл

A) Барлық мәліметтер далалық дәптерге жазылады. Өлшеу нәтижелері кесте түрінде рәсімделеді, картаға шартты белгілер қойылады. Фото және бейнематериалдар тіркеліп, қажет болған жағдайда сызбалар мен сұлбалар салынады. B) Мәліметтер ешқайда жазылмайды, тек зерттеушінің жадында естелік ретінде сақталады. C) Мәліметтерді тек ресми мемлекеттік мұрағатқа арнайы аудиожазба түрінде ғана өткізу керек. D) Деректерді тек қана электронды форматта, ешқандай дәптер мен сызбасыз, бірден сайтқа жүктеу қажет.

5. Далалық өлшеулерді қалай жүргіземіз?

2 балл

A) Өлшеулерді тек көзбен шамалап, болжамды деректерді жазу арқылы жүргіземіз. B) Қашықтық өлшеу таспасымен немесе GPS арқылы өлшенеді. Биіктік альтиметрдің немесе картаның көмегімен анықталады. Температура термометрмен, топырақ пен судың кейбір қасиеттері арнайы құралдармен өлшенеді. Барлық өлшеулер бірнеше рет қайталанып, нәтижелері жазылады. C) Тек қана жергілікті метеорологиялық станциядан дайын деректерді көшіріп алу арқылы жүргізіледі. D) Өлшеулерді тек зерттеу аяқталғаннан кейін, зертханада математикалық модельмен есептейді.

6. Деректердің дәлдігін қалай қамтамасыз етеміз?

2 балл

A) Өлшеулер бірнеше рет қайталанады және әртүрлі құралдардың көрсеткіштері салыстырылады. Мәліметтер картадағы координаталармен тексеріледі. Қажет болған жағдайда спутниктік суреттер мен ғылыми деректермен салыстыру жүргізіледі. Бұл зерттеу нәтижесінің сенімділігін арттырады. B) Құралдарға сенбей, тек бұрыннан қалыптасқан тарихи болжамдарды негізге алу арқылы дәлдікті сақтаймыз. C) Деректердің дәлдігі маңызды емес, бастысы зерттеу бағытын толық жүріп өту жеткілікті. D) Тек бір рет қана өлшеп, сол мәліметті өзгеріссіз түпкілікті нәтиже ретінде қабылдау арқылы.

7. Далалық зерттеуден кейін не істейміз?

2 балл

A) Жиналған материалдарды сол күйінде мұрағатқа тапсырып, зерттеуді толық аяқтаймыз. B) Жаңа зерттеу бағытын жоспарлау үшін бірден келесі экспедицияға аттанамыз. C) Жиналған мәліметтер өңделіп, талданады және қорытынды жасалады. Жаңа деректер картаға енгізіледі, кестелер мен диаграммалар құрылады. Зерттеу нәтижеселері есеп, презентация немесе жоба түрінде рәсімделіп, зерттеудің мақсатына сәйкес ұсынылады. D) Тек қана құрал-жабдықтарды тазалап, мемлекеттік есеп комиссиясына қаржылық есеп береміз.

ТАПСЫРМА

Мәтіндегі негізгі тақырыптар

Тапсырмалар

1. Далалық зерттеуді бастамас бұрын ең алдымен не істеу керек?

2. Далалық зерттеу кезінде бағытты қалай анықтаймыз?

3. Далалық зерттеу барысында қандай мәліметтер жинаймыз?

4. Жиналған мәліметтерді қалай тіркейміз?

5. Далалық өлшеулерді қалай жүргіземіз?

6. Деректердің дәлдігін қалай қамтамасыз етеміз?

7. Далалық зерттеуден кейін не істейміз?

Дұрыс жауаптар және бағалау

Жауап кілті

Дескриптор