🌋 1-бөлім: Пайдалы қазбалардың таралуы және магмалық денелердің пішіні
1. Бүгінгі сабақтың негізгі мақсаты ретінде тау жыныстары мен пайдалы қазбалардың қандай заңдылықтарын меңгеру атап көрсетілген?
🎯Сабақтың мақсаты — тау жыныстары мен минералдарды түрлі белгілері бойынша жіктеуді үйрену. Сондай-ақ олардың қалыптасу заңдылықтарына байланысты 🗺️пайдалы қазбалардың таралуына талдау жасаудың жолдарын 📌меңгеру болып табылады.
2. Жер қыртысындағы жарықтар бойымен қатқан интрузивті жыныстардың сыртқы пішініне не әсер етеді?
🪨Жер қыртысындағы жарықтар бойымен қатқан интрузивті жыныстардың өзіндік ерекшеліктері бар. Олар өзінің 🧬түзілу ерекшелігіне байланысты жер астында 🏔️түрліше пішінге ие болады.
3. Магмалық тау жыныстарының таралу аудандары неліктен экономикалық тұрғыдан өте маңызды болып саналады?
💎Магмалық тау жыныстары таралған аймақтардың маңызы зор. Себебі адамзат баласына қажетті ⚒️пайдалы қазбалардың кен орындары, негізінен, 🧱осы магмалық жыныстар таралған аудандарда шоғырланған.
📦 2-бөлім: Шөгінді қабаттардың құрамы және метаморфизм құбылысы
1. Шөгінді жыныстардың ең көп таралған үш түрі қандай пайыздық арақатынаста кездеседі?
📊Шөгінді жыныстардың құрамы біркелкі емес. Олардың ең көп таралғандары — 🧱сазды жыныстар (50%-ын құрайды), сондай-ақ құмды және 🧪карбонатты жыныстар (45%-ын құрайды) болып бөлінеді.
2. Мұнай, табиғи газ және минералды тұздардың кен орындарының түзілуі қандай жыныстардың үлесіне тиеді?
⛽Жер шарындағы барлық пайдалы қазбалардың 3/4 бөлігінің қалыптасуы тікелей шөгінді жыныстармен байланысты. Соның ішінде мұнай, газ бен тұз кен орындары тек 🌊шөгінді жыныстар таралған аудандарға 📌ғана тән қасиет.
3. Метаморфизм үдерісі дегеніміз не және оның әсерінен бағалы тастар қайда пайда болады?
🔥Метаморфизм — жоғары температура мен қысымнан минералдардың кристалдық торының түгелдей қайта құрылу үдерісі. Осы құбылыстың нәтижесінде 💎бағалы металдар мен асыл тастар кен орындары тікелей 🏔️метаморфтық жыныстардың құрамында кең таралады.
📐 3-бөлім: Кристалдардың геометриясы мен минералдардың химиялық топтары
1. Минералдардың кристалды және аморфты күйлерінің басты айырмашылығы глоссарийде қалай түсіндірілген?
❄️Кристалдар — атомдар мен молекулалары белгілі бір геометриялық тәртіппен орналасқан дұрыс пішінді қатты денелер. Ал оларға қарама-қарсы кездесетін аморфты минералдар табиғатта 🌀пішінсіз күйде 📌кездеседі.
2. Минералдардың құрамындағы кристалдар геометриялық пішініне қарай қандай бес негізгі түрге бөлінеді?
📦Кристалдардың сыртқы пішіндері әртүрлі болып келеді. Ең көп таралған түрлеріне: куб (текше) тектес, тетрагональ, гексагональ, сонымен бірге 📐ромб және моноклинді 🔮кристалдар жатады.
3. Химиялық құрамы бойынша жіктелетін 9 топтың ішіндегі сульфидтер, галогендер мен тотықтарға қандай мысалдар келтірілген?
🧪Минералдардың химиялық топтарына тән өзіндік өкілдері бар. Мысалы, сульфидтерге — галенит пен пирит, галогенді қосылыстарға — галит пен флюорит, ал тотықтар тобына 💎кварц пен халцедон 📌мысал бола алады.