1-жұп: Әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері және Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ)
1. Халықтың өмір сүру деңгейі неге байланысты және ЖІӨ дегеніміз не?
📈Адам әлеуетінің даму мүмкіндігі мен халықтың өмір сүру деңгейі тікелей экономиканың жағдайына байланысты. Экономиканың жағдайын білдіретін басты көрсеткіш — 🔄Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) — экономиканың барлық салаларында бір жыл ішінде өндірілген өнімнің құны болып табылады.
2. ЖІӨ қалай есептеледі және оның алғашқы екі көрсеткіші нені білдіреді?
💵ЖІӨ-ні ұлттық валютамен есептейді, ал басқа елдермен салыстыру үшін оны АҚШ долларына аударады. Оның 📐бірінші көрсеткіші — абсолюттік мөлшері (экономика масштабы) болса, 👥екінші көрсеткіші — жан басына есептегендегі ЖІӨ (экономика дамуының деңгейі) болып есептеледі.
3. ЖІӨ-нің үшінші көрсеткіші қандай маңызға ие және оның динамикасы нені көрсетеді?
📊ЖІӨ-нің үшінші көрсеткіші — ЖІӨ өсу қарқыны (пайызбен алғанда) болып табылады. Бұл экономиканың 📉динамикалық көрсеткіші болып саналады және оған қарап экономика мен экономикалық әлеуеттің ⚡өсуін немесе құлдырауын нақты байқауға болады.
2-жұп: Адам дамуының индексі (АДИ) және оның құрамдас өлшемдері
1. Адам дамуының индексі (АДИ) алғаш рет қашан жарияланды және ол не үшін қолданылады?
🇺🇳1999 жылы БҰҰ адам даму индексі туралы бүкіләлемдік баяндаманы жариялады. Бұл индекс қоғамдағы 🧠адамның әл-ауқаты мен мүмкіндіктеріне жан-жақты баға беру үшін арнайы қолданысқа енгізілді.
2. Адам дамуының индексі (АДИ) адам өмірінің қандай үш негізгі сипаттамасын біріктіреді?
🧬АДИ адамның өмір сүру жағдайының үш маңызды сипаттамасын біріктіреді. Олар: ⏳ұзақ жасау (күтілетін адам өмірінің ұзақтығы), 📚білімділік (орташа оқу уақыты) және 💰материалдық әл-ауқаты (жан басына есептегендегі ЖІӨ).
3. Қазақстанның АДИ көрсеткішінде қандай тарихи жетістіктер мен өзекті мәселелер бар?
🇰🇿2017 жылы Қазақстанның АДИ көрсеткіші 0,800 шамасына жетіп, еліміз адам әлеуеті өте жоғары елдер қатарына қосылды. Алайда 2021 жылғы көрсеткіш бойынша 📉көшбасшы елдерден қалып келеміз; қазіргі басты өзекті мәселе — ⚖️аймақаралық айырмашылықтарды деңгейлестіру қажеттілігі.
3-жұп: АДИ және Қазақстан экономикасының болашағы: инновациялық даму
1. Қазақстанның даму стратегиясының басты мақсаты не және білім экономикасы дегеніміз не?
🏗️Қазақстандық даму стратегиясы елді модернизациялауға (түпкілікті жаңартуға) бағытталған. Мұндағы басты мақсат — ашылулар, жаңалықтар мен жаңа технологиялар кеңінен қолданылатын 💡білім экономикасын (яғни инновациялық экономиканы) құру болып табылады.
2. Инновациялық экономикаға өту үшін өндіріс саласында қандай қадамдар жасалуда?
🚀Елде ең алдыңғы қатарлы жоғары технологияларды қолданатын екінші индустрияландыру жедел жүзеге асырылуда. Бұл 1930–1960 жылдардағы өндірістен өзгеше, сондай-ақ 🌍сауда, көлік және ақпараттық қызмет көрсетудің қуатты кешенін қалыптастыру арқылы 🪵табиғи ресурстарды экспортқа мәжбүрлікті азайтуды көздейді.
3. Қазақстан экономикасының қазіргі басты «локомотивтері» қандай салалар болып табылады?
🛢️Модернизациялау мақсаттарын жүзеге асыруда мұнай өнеркәсібі мен металлургия басты рөлді атқарады. Бұл салалар елдің 💵экспорттық кірісінің және инвестицияның айтарлықтай бөлігін әкеледі және қазіргі таңда бұл өндірістерде де 🔄сапалы өркендеуге жол ашатын жаңа мүмкіндіктер қарастырылып жатыр.