Бір беттік ақпараттық сайт

Функционалдық сауаттылық (PISA / PIRLS)

Бұл бетте практикалық тапсырмаларды сабақ жоспарына қалай кіріктіру керек екені қарапайым тілмен түсіндіріледі. Мұнда ұғымның мәні, кіріктіру жолдары және сабақта қолдануға болатын нақты үлгілер берілген.

Практикалық кіріктіру деген не?

Практикалық кіріктіру — оқу мазмұнын күнделікті өмірмен, нақты жағдаятпен және қолданбалы әрекетпен байланыстыру. Яғни оқушы тек ережені жаттамайды, оны қолданады, салыстырады, шешім қабылдайды, дәлелдейді.

PISA және PIRLS тапсырмалары да осы бағытқа негізделеді: мәтінді түсіну, ақпаратты талдау, қорытынды шығару және өмірлік мәселені шешу.

Неге бұл маңызды?

  • Оқушы білімді өмірде қолдануды үйренеді.
  • Сыни ойлау мен талдау қабілеті дамиды.
  • Мәтінмен жұмыс жасау дағдылары күшейеді.
  • Жауапты тек айту емес, дәлелдеу мәдениеті қалыптасады.
  • Пән мазмұны оқушыға түсінікті әрі қызықты болады.

Сабақ жоспарына қалай кіріктіруге болады?

1

Сабақ мақсатын өмірлік жағдаймен байланыстыру

Мақсатты тек «білу» немесе «түсіну» деп емес, «мәселені шешу», «ақпаратты салыстыру», «қорытынды жасау» түрінде жазуға болады.

2

Қысқа мәтін немесе жағдаят беру

Оқушыға кесте, хабарландыру, шағын мақала, хат, диаграмма немесе өмірлік ситуация ұсынылады.

3

Талдау сұрақтарын қосу

«Не туралы айтылған?», «Қай ақпарат маңызды?», «Қандай шешім дұрыс?», «Неге олай ойлайсың?» сияқты сұрақтар қолданылады.

4

Жауапты дәлелдеуді талап ету

Оқушы өз ойын бір сөйлеммен ғана емес, мәтіннен немесе өмірлік тәжірибеден дәлел келтіріп айтуы керек.

5

Қорытындыда рефлексия жасау

Сабақ соңында «Мен бүгін нені білдім?», «Бұл білімді қайда қолданамын?» деген сұрақтар қойылады.

Практикалық тапсырма үлгілері

  • Хабарландырудан қажет ақпаратты табу.
  • Мәтін бойынша дұрыс/бұрыс тұжырымды анықтау.
  • Кестедегі мәліметті салыстыру.
  • Екі нұсқаның ішінен ең тиімдісін таңдап, себебін түсіндіру.
  • Берілген жағдайға қысқа шешім ұсыну.

Мұғалімге арналған қысқа алгоритм

Тақырыпты таңдаөмірлік жағдаят ойластырмәтін/кесте қоссұрақ құрастырдәлелдеуді талап етқорытынды жаса.

Осындай тәсіл оқушыны дайын жауапқа емес, ойлануға және қолдануға жетелейді.

Қысқаша түйін

Функционалдық сауаттылық — білімді өмірмен ұштастыру. Ал практикалық кіріктіру — сол білімді сабақ ішінде нақты әрекетке айналдыру. Сондықтан әр сабақта оқушыға ойланатын, салыстыратын, дәлелдейтін және шешім шығаратын тапсырма беру маңызды.