Жұптық тапсырмалар — Қазақстанның жер қойнауындағы байлықтары
1-жұп тапсырмасы:
Пайдалы қазбалар дегеніміз не?
Қазақстандағы негізгі пайдалы қазбаларды талқылап көріңдер.
Пайдалы қазбалар — жер қойнауынан алынатын табиғи минералдар мен материалдар.
Қазақстанда металл (темір, мыс, алтын, уран), бейметалл (фосфорит, боксит), жанғыш қазбалар (көмір, мұнай, газ) кездеседі.
2-жұп тапсырмасы:
Мұнай мен газдың Қазақстан экономикасына әсері қандай?
Олардың өндіріс орындары мен экспорттық маңызын талқылаңыздар.
Мұнай мен газ — Қазақстан экономикасының негізгі экспорттық тауарлары.
Ірі бассейндер: Каспий теңізі (Теңіз, Қашаған), Маңғыстау, Батыс Қазақстан.
Экономикаға әсері: энергетика, химия өнеркәсібі, жұмыс орындары, экспорттық табыс.
3-жұп тапсырмасы:
Көмір мен уранның өндірілуі қандай маңызға ие?
Көмір — ЖЭС-тің негізгі отыны, электр энергиясының негізгі көзі.
Негізгі бассейндер: Қарағанды, Екібастұз.
Уран — ядролық энергия өндіруде қолданылады. Қазақстан — әлемдегі №1 уран өндіруші мемлекет.
4-жұп тапсырмасы:
Металл кендері және олардың орналасуы қандай?
Темір — Соколов-Сарыбай, Лисаков.
Мыс — Жезқазған, Сәтбаев, Қаратау.
Хромит — Риддер, Қаратау.
Боксит — Алматы, Жамбыл облысы.
Алтын — Бақыршық, Ақсу.
5-жұп тапсырмасы:
Бейметалл ресурстарға қандай қазбалар жатады?
Мысалы фосфорит, ас тұзы, құрылыс материалдары.
Фосфорит — Қаратау, Жаңатас, Шолақтау.
Ас тұзы — Павлодар, Арал, Балқаш маңы.
Құрылыс материалдары — мәрмәр, гранит, гипс, әктас, қиыршық тас, құм.
Маңызы — құрылыс, химия, ауыл шаруашылығы.
6-жұп тапсырмасы:
Қазақстандағы мұнай-газ кен орындарының ерекшелігі неде?
Теңіз (Каспий) — әлемдегі ірі терең қабатты кен орындарының бірі.
Қашаған — күрделі кен орны, терең қабатта орналасқан.
Экономикалық маңызы — экспорт, энергетика, химия өнеркәсібі.
7-жұп тапсырмасы:
Экологиялық мәселелер қандай?
Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған ортаға әсерін талқылаңыздар.
Қоршаған ортаға әсері: топырақтың бүлінуі, су ресурстарының ластануы, атмосфераға зиянды газдардың таралуы.
Мұнай төгілулері теңіз флорасы мен фаунасына зиян келтіруі мүмкін.
Радиоактивті қалдықтар Семей, Батыс Қазақстанда өзекті.
8-жұп тапсырмасы:
Жер қойнауын тиімді және тұрақты пайдалану жолдары қандай?
Қалдықсыз технологияларды енгізу, экологиялық нормаларды сақтау, рекультивация жүргізу, табиғи ресурстарды үнемді пайдалану.
Тұрақты даму принципін сақтау — экономика мен қоршаған ортаны үйлестіреді.