Кіріспе
Критериалды бағалау – оқушының білімін алдын ала белгіленген өлшемдер арқылы бағалау жүйесі. Мұнда баға кездейсоқ қойылмайды, керісінше нақты критерийлер мен дескрипторлар негізінде анықталады.
БЖБ
Бөлім бойынша жиынтық бағалау. Белгілі бір бөлімнен кейін оқушының меңгеру деңгейін көрсетеді.
ТЖБ
Тоқсандық жиынтық бағалау. Тоқсан бойындағы оқу мақсаттарының орындалуын қорытындылайды.
Объективтілік
Бағалау әділ болуы үшін тапсырма, критерий және дескриптор бір-бірімен толық сәйкес келуі керек.
БЖБ / ТЖБ қалай жасалады?
Төмендегі қадамдар практикалық жұмыс стилінде берілген. Бұл жолмен жасалған бағалау тапсырмасы оқушыға түсінікті, мұғалімге ыңғайлы және тексеруге жеңіл болады.
1. Оқу мақсатын таңдау
Қай бөлім немесе тоқсан бойынша бағалау алынатыны нақты белгіленеді.
2. Критерий құрастыру
Оқушы нені орындауы керек екені айқын және өлшенетін түрде жазылады.
3. Дескриптор жазу
Тапсырманы орындау деңгейлері сипатталып, балл қою тәртібі нақтыланады.
4. Тапсырма дайындау
Сұрақтар оқу мақсатына сай, жас ерекшелігіне және уақытқа сәйкес құрастырылады.
Сапаны талдау әдістемесі
Бағалау сапасын талдағанда бірнеше маңызды көрсеткіш ескеріледі. Бұл тапсырманың мықты және әлсіз тұстарын анықтап, келесіде жақсартуға мүмкіндік береді.
Тексеру өлшемдері
- Оқу мақсатына сәйкестігі
- Критерийдің нақтылығы
- Дескриптордың түсініктілігі
- Ойлау деңгейінің қамтылуы
- Уақыттың жеткіліктілігі
Объективтілікті қамтамасыз ету
Барлық оқушыға бірдей талап қойылып, тексеру бір өлшеммен жүргізіледі. Сонда нәтиже әділ болады.
“Әділ бағалау — сапалы білімнің негізі.”
Кері байланыс
Нәтижеден кейін оқушыға нені жақсы орындағаны және нені жақсарту керек екені нақты көрсетіледі.
Маңызы
Критериалды бағалау оқушының дамуын, мұғалімнің жоспарлауын және ата-ананың түсінігін бір жүйеге келтіреді.
Оқушы үшін
Өз деңгейін көреді, қателігін түсінеді, алға ілгерілеуге мүмкіндік алады.
Мұғалім үшін
Оқыту процесін нақты дерекке сүйеніп жоспарлайды және түзетеді.
Ата-ана үшін
Баласының оқу жетістігі туралы анық әрі түсінікті ақпарат алады.
Қорытынды
БЖБ мен ТЖБ сапасы критерийдің нақтылығы, дескриптордың түсініктілігі және тапсырманың оқу мақсатына сәйкестігі арқылы бағаланады. Осындай жұмыс оқыту мен бағалауды тиімді әрі әділ етеді.