Мәлімет
Компьютер қалай жұмыс істейді?
Компьютер – бұл ақпаратты қабылдайтын, өңдейтін, сақтайтын және қажет болғанда қайта шығара алатын электрондық құрылғы. Компьютердің негізгі қызметі – ақпаратпен жұмыс жасау: есептеу, мәтін жазу, сурет салу, музыка тыңдау, ойын ойнау, Интернет арқылы ақпарат алу және т.б.
1. Компьютердің негізгі бөліктері:
Компьютер бірнеше негізгі бөліктерден тұрады:
1. Процессор (CPU) – компьютердің «миы». Ол барлық есептеулерді және командаларды орындайды.
2. Жедел жады (RAM) – уақытша ақпарат сақтау орны. Ол процессорға деректерді тез жеткізеді.
3. Қатты диск (HDD/SSD) – ақпаратты ұзақ мерзімге сақтау үшін арналған.
4. Аналық тақша (Motherboard) – барлық құрылғыларды біріктіретін негізгі плата.
5. Пернетақта, тышқан, монитор – пайдаланушының компьютермен байланысу құралдары. Пернетақта мен тышқан арқылы команда береміз, монитор арқылы нәтижені көреміз.
2. Компьютердің жұмыс принципі:
Компьютер ақпаратты өңдеу үшін бірнеше кезеңнен өтеді:
1. Кіріс (Input) – ақпаратты енгізу. Мысалы, пернетақтадан мәтін жазу немесе тышқанмен бағдарлама таңдау.
2. Өңдеу (Processing) – процессор ақпаратты өңдейді. Мысалы, қосу, азайту, мәтінді өзгерту, суретті көрсету.
3. Сақтау (Storage) – ақпаратты уақытша немесе тұрақты сақтау. RAM уақытша деректерді, HDD/SSD тұрақты деректерді сақтайды.
4. Шығыс (Output) – ақпаратты пайдаланушыға шығару. Монитор арқылы, дыбыс арқылы немесе принтер арқылы ақпарат көрсетіледі.
3. Компьютердің негізгі жұмыс циклі:
Компьютерде барлық операциялар КІРІС – ӨҢДЕУ – ШЫҒАРУ принципіне сәйкес жүреді. Мысалы, калькуляторда 2 + 3 деп жазсаңыз:
- Пернетақта арқылы сандар енгізіледі (Кіріс)
- Процессор қосу операциясын орындайды (Өңдеу)
- Мониторға нәтиже шығады: 5 (Шығыс)
4. Бағдарламалар мен операциялық жүйе:
Компьютер тек аппараттық құралдардан тұрмайды, оған бағдарламалық қамтамасыз ету қажет.
- **Операциялық жүйе (Windows, macOS, Linux)** – компьютердің жұмысын басқарушы негізгі бағдарлама.
- **Бағдарламалар (Word, Excel, браузерлер)** – нақты тапсырмаларды орындауға арналған бағдарламалық өнімдер.
5. Қорытынды:
Компьютер ақпаратты қабылдайды, өңдейді, сақтайды және пайдаланушыға шығарады. Ол процессордың, жадтың, сақтау құрылғыларының және бағдарламалардың үйлесімді жұмыс істеуі арқылы жұмыс істейді. Компьютердің негізгі қағидасы – Кіріс, Өңдеу, Шығыс (Input-Processing-Output). Бұл принцип арқылы біз мәтін жазамыз, есептейміз, сурет саламыз және ойын ойнаймыз.