Мәлімет
Эргономика дегеніміз не?
Эргономика – адам мен техника арасындағы байланысты зерттейтін ғылым саласы. Қарапайым тілмен айтқанда, эргономика – бұл адамға жұмысын жеңілдететін, денсаулығына зиян келтірмейтін құралдарды, жабдықтарды және жұмыс ортасын ұйымдастыру туралы ғылым. Эргономиканың мақсаты – техника мен құралдарды адамның дене ерекшеліктеріне, мүмкіндіктеріне және психологиялық қасиеттеріне сәйкес келтіріп жасау.
Мысалы, компьютердегі пернетақтаның биіктігі, орындықтың пішіні, монитордың көру биіктігі, бағдарламалық интерфейстің ыңғайлылығы – бәрі эргономиканың зерттеу саласына жатады.
Неліктен эргономика маңызды?
Компьютер және басқа электрондық құралдарды көп қолданатын қазіргі кезде эргономика өте маңызды. Ол мыналарды қамтамасыз етеді:
1. Денсаулықты сақтау: дұрыс орнатылған орындық арқаны қорғайды, монитор көзге ыңғайлы биіктікте орналасады.
2. Жұмысты тиімді ұйымдастыру: бағдарламаларды қолдану ыңғайлы болса, тапсырмалар тез орындалады, қателіктер азаяды.
3. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету: жарық пен шудың дұрыс деңгейі адамның шаршауын азайтады, электр құрылғыларын қауіпсіз пайдалану мүмкіндігі артады.
Эргономика компьютерлік техникада:
1. Монитор: көз деңгейінен сәл төмен орналасуы керек, экран жарығы көзге ыңғайлы болуы қажет, шаршауды азайту үшін көзді экраннан 20–30 минут сайын алшаққа бағыттау керек.
2. Пернетақта: қолдың табиғи қалпында орналасуына мүмкіндік беретін биіктікте болуы қажет, қол мен білекті шамадан тыс созбау үшін пернелер ыңғайлы орналастырылуы тиіс.
3. Орындық және үстел: арқаны қолдайтын орындық, орындық биіктігі аяқ еденге тигенін қамтамасыз етуі керек, үстел биіктігі қолдың табиғи қалпында болуына мүмкіндік беруі тиіс.
4. Жарық: жарық көзге тік түспеуі керек, экранда жарқырау болмауы керек, табиғи жарық мүмкіндігінше пайдаланылуы керек.
Эргономиканың негізгі ережелері:
1. Дұрыс отыру позасы: арқа тік, аяқ еденге тиген, білектер пернетақтаға параллель болуы керек.
2. Жұмыс уақытын ұйымдастыру: 30–40 минут жұмыс істегеннен кейін 5–10 минут үзіліс жасау, көз жаттығуларын орындау.
3. Құралдарды дұрыс орналастыру: құрылғылар қол жетерлік жерде болуы керек, жиі қолданылатын заттар жақын орналасуы керек.
4. Жарық пен температураны бақылау: жарық көзді шаршатпай, ыңғайлы болуы керек, бөлме температурасы 20–24°С аралығында болу ұсынылады.
Мысалдар:
1. Компьютерлік сыныптар: әр оқушының орны, үстелі және орындығы эргономикалық тұрғыдан дұрыс орналастырылған.
2. Видеой ойындар немесе планшетпен жұмыс: ұзақ ойнағанда немесе оқу кезінде көзге және арқаның дұрыс қалпында болуын қадағалау.
3. Мектептегі интерактивті тақталар: ұстаздар мен оқушылардың биіктігіне сәйкес орналасқан экрандар.
Қорытынды:
Эргономика – бұл адамның компьютер мен басқа да техниканы қауіпсіз, ыңғайлы және тиімді қолдануына арналған ғылым. Ол тек физикалық тұрғыдан ғана емес, психологиялық тұрғыдан да маңызды. Егер эргономика ережелерін сақтасақ: денсаулығымыз жақсарады, жұмыс немесе оқу тиімді болады, қателіктер азаяды.