Бұл бетте оқушының әділ ойлауын, жауапкершілік сезімін және дұрыс шешім қабылдау қабілетін дамытуға арналған ереже, тест, жағдаят және қорытынды сұрақ берілген.
Жауапкершілік пен әділдік туралы мазмұнды түсіндіретін мәтін.
Әр ісіңе жауап беру — адамның өз міндетін түсініп, оны адал орындауы. Жауапкершілік бар жерде тәртіп бар, сенім бар, құрмет бар. Адам өзі айтқан сөзіне, өзі жасаған ісіне жауап бере алғанда ғана шынайы азамат болып қалыптасады. Жауапты адам уәдесін орындайды, уақытты қадірлейді, өз міндетін кейінге қалдырмайды және қателік жіберсе, оны мойындаудан қорықпайды.
Мектеп өмірінде жауапкершілік анық көрінеді. Сабаққа дайын келу, тапсырманы уақытында орындау, сынып ережесін сақтау, ортақ жұмыста өз үлесін қосу — мұның бәрі жауапты оқушының белгісі. Үйде де дәл солай: ата-анаға көмектесу, өз заттарына ұқыпты қарау, бауырларына сыйластық көрсету адамның ішкі мәдениетін көрсетеді. Жауапкершілік тек үлкендерге емес, әр балаға қажет қасиет.
Әділдік жауапкершілікпен тығыз байланысты. Әділ адам шындықты жасырмайды, біреуге артықшылық бермейді, ешкімнің құқығын бұзбайды. Ол бір істі шешкенде тек өз пайдасын емес, ортақ игілікті де ойлайды. Егер әр адам әділ болып, өз міндетіне жауапкершілікпен қараса, онда қоғамда түсіністік артады, сенім күшейеді және тәртіп орнығады.
Сондықтан әр ісіңе жауап беру — тек ереже сақтау емес, адамгершіліктің, сенімділіктің және әділ болудың негізі. Мұндай қасиеті бар адамға айналасындағылар құрметпен қарайды.
Төмендегі тұжырымдарды оқып, олардың дұрыс немесе бұрыс екенін анықта.
Төмендегі жағдайды оқып, қандай шешім әділ болатынын ойлан.
Сыныпта топтық жоба жасалып жатыр. Жобаның бәрін екі оқушы көп істеді, ал бір оқушы жұмысқа кеш қосылды. Соңында мұғалім баға қойғанда, белсенді екі оқушының бәрі жоғары баға алуы керек деп ойлады. Бірақ бір оқушы «Мен де топ мүшесімін, маған да жоғары баға беру керек» деп талап етті.
Сынып оқушылары осы жерде ойланып қалды: біреудің еңбегі көп болса, ал басқа біреу аз еңбек етсе, бәріне бірдей баға қою дұрыс па? Әлде әркімнің қосқан үлесін әділ бағалау керек пе? Мұғалім бұл жағдайды шешу үшін оқушылардан дәлелді пікір күтті. Ол әділ шешім тек біреудің көңілін табу емес, нақты еңбек пен жауапкершілікті ескеру екенін түсіндірді.
Сен осы жағдайға қалай қарайсың? Қай шешім әділ болады деп ойлайсың? Неге?
1. Бұл жағдайда кім жауапты болды?
2. Әр оқушының еңбегін қалай әділ бағалауға болады?
3. Неліктен бәріне бірдей баға беру кейде әділ болмайды?
4. Егер сен мұғалім болсаң, қалай шешер едің?
5. Осы жағдаяттан қандай қорытынды шығаруға болады?
Осы бөлімде оқушы өз ойымен жауап беріп, әділ адамның қандай болатынын сипаттайды.